çita - Kral Forum & FoRuMp3

Çita (Sanskritçede benekli anlamına gelen Çitraka sözcüğünden gelir) (Acinonyx jubatus) Kedigiller ailesinin ilginç bir üyesi olup,aslanlar gibi sürü halinde veya saklanarak avlanmak yerine, yüksek hızının avantajını kullanarak avlanan bir hayvandır. Kısa mesafede (460 metreye kadar) 100 km/saatlik bir hızı tutturabildiği gibi, sıfırdan 100 km/saat hıza sadece 3,5 saniyede erişebilmektedir. Vücudu benekli olup başı küçüktür.Gözlerinin altından ağzına ve çenesine inen siyah çizgiler bulunur. En önemli özelliği de dünyanın en hızlı koşan memelisi olmasıdır.
Dişi çitalar yirmi ilâ yirmi dört aylıkken ergenliğe erişirler. Öte yandan erkek çitalar bu sürece on iki aylıkken ulaşırlar. Buna karşılı cinsel birleşme üç yaşından evvel nadiren gerçekleşir.
Çita yavrularında ölüm oranı yüzde 90'dır. Genellikle sırtlan ve kartalların saldırılarına kurban giderler. Yavrular genellikle 13-20 aylıkken annelerinden ayrılırlar. Çitalar 20 yıldan daha uzun süre yaşayabilirlerse de çoğu zaman ilerleyen yaşla birlikte azalan süratleri dolayısıyla daha kısa yaşarlar.
Çitanın avlanma sırasındaki koşusu genellikle bir dakikadan daha kısa sürer. Zira koşu sırasında vücut ısısı ölümcül derecede yükselir. Av girişimlerinin yalnızca yarısında başarılı olur.
anne çita

Anup ve Manoj Shah

Güçlü yırtıcılarla dolu bir dünyada yavrularını koruma mücadelesi verir anne çita. Avlanırken onlara avlanmayı ve kendilerini korumayı da öğretir. Büyüdüklerinde ise onları terk eder ve yeni yavrularını büyütebileceği yeni alanlara doğru yola koyulur.

Dergide okuyacağınız ilginç öyküye dair ipuçlarını bu alıntıda bulabilirsiniz.

Aslan ya da sırtlanların yavrularınızı öldüreceği, çakal veya akbabaların yiyeceğinizi çalacağı, sizden daha güçlü yırtıcılarla dolu bir ortamda nasıl hayatta kalırsınız? Sürekli hareket halinde olarak. Yeni anne Binti, on günlük yavrularından birini şefkatle ensesinden kavramış. Anne çita ve yavruları, Kenya'nın Masai Mara Ulusal Parkı'nda insanlardan gelebilecek tehlikelerden korunsalar da acımasız bir dünyaya karşı savaş vermek zorundalar. Binti –adı Svahili dilinde “kız çocuk” anlamına geliyor– anneliği eşi benzeri olmayan bir öğretmenden, annesi Amani'den öğrendi. Üç yıl boyunca Amani'nin genişleyen ailesini belgeleyen ve yeni yavrulara adlarını veren Anup Shah, “Amani çok becerikli, hızlı ve bir o kadar da havalı” diyor.
Binti, hayatını Amani'nin şaşmaz rutinine borçlu. Yaklaşık altı aylıkken uygulamalı olarak avlanmayı öğrenmeye başladı. Yavruları da aynı eğitimi görecek. Çitalar taze et sever ve dolayısıyla da avlarının peşine düşerek yakalamak zorundadır. Yavru çitalar iyi birer gözlemcidir; anneleri av için çevreyi kolaçan eder, pençelerini biler ya da potansiyel akşam yemeği olan avına sezdirmeden yaklaşırken onu izlerler. Acıktıklarında Amani, yakınlardaki bir termit yuvasının oluşturduğu tepeciğe tırmanarak çevresindeki engebeli düzlüğü gözetler.
Bir Thomson ceylanı ( Gazella thomsonii ) sürüsünden ayrı düşmüş. Amani'nin kehribar renkli gözleri ona odaklanıyor. Amani çömeliyor; omuzlar kamburlaşmış, kulaklar geriye yatmış... Attığı ilk birkaç adımdan güç alarak koşmaya başlıyor. Hızı birkaç saniye içinde maksimum düzeye ulaşıyor. Ayakları sık sık yerden kesilen Amani bir hız ve zarafet senfonisi sergiliyor; hiç zorlanmıyormuşçasına savanayı uçar gibi kat ediyor.

BAZI BİLGİLER

Gün boyunca aktif bir hayvan: Özellikle sabah erken, akşamüstü, geceleri dolunay ışığında.
Genellikle tek dolaşır.
Yavrular 1 yıl anne yanında kalıyor.
Bazı erkekler alanlarını 4-6 yıl koruyor. Koalisyonlar daha başarılı.
Alanını idrar püskürterek belirliyor. Ama 1-2 günlük eski işaretler dikkate değer görülmüyor. Yani “zaman paylaşımı” sistemi var.
Avlamak amacıyla hızlı çıkışlar yapıyor.
2 saniyede 70 km/hız max, 500-600 mt kadar takip yapabiliyor.
Ağaca av aramak için çıkıyor.
Avını en kuvvetsiz olan grup elemanlarından seçiyor.
Başarılı bir av için 30 mt yaklaşmalı ama 100 metreden de deniyor.
30 mt.de avı onun farkına varmamışsa başarılı.

DERİ YEMEZ
Denemelerin 2/7’si başarılı olur.
Avını ön iki pençesini kullanarak devirir. Pençeleri sivri ve kuvvetli, ayrıca hız kazanmasına da yardımcı.
Aslanlar ve benekli sırtlarlar çitaların avlarını çalabilir.
Avını yemeğe derinin ince olduğu kasıktan başlıyor. Sırasıyla kasık, uyluk, karın, diğer uyluk, ön bacakları yer, deri ve bağırsakları yemez.
Zayıf dişleriyle ancak küçük kemikleri çiğneyebiliyor.
Genelde avı küçük tip antiloplar, springbok, impala gibi veya daha büyük antilopların yavruları. Yabani tavşan, kirpi, kuş ta yer. Büyük antilopları takım olarak avlar.
3 erkeğin Suikerbosra Doğal Rezervinde genç bir zürafayı avladıkları bilinir.
Grup halinde avlanırken biri annenin saldırılarını savuştururken diğeri yavruyu avlar.

İDRAR KOKUSU
Kızgınlıktaki dişi idranını kokusuyla bunu belli eder.
Bu süre içinde erkekler fazlaca idrar ve dışkı ile işaret bırakırlar ve aralarında çekişirler.
1-2 hafta sonra dişi kabulgendir.
Dişi erkeğin önüne geçerek onu davet eder ve erkek onun boynunu ısırarak birleşir.
Birleşme diğer kedi türleri kadar sık olmaz.
Yavrular kör doğar ve anne onları korumak için sürekli yeni yerlere götürür.
6-8 hafta anne onları taşır.
3 aylıkken sütten kesilirler.
5 aylıkken av ile tanışırlar.
6-7 aylıkken kendi avlarını avlarlar.

YAVRU KİRPİYİ ANDIRIR
Yavrular 3 aylık döneme kadar sırtlarında tüylerle dolaşırlar ve bir kirpiyi andırmaları sayesinde bir şaşırtmaca ile kolay av olmazlar.
İnce-kuş benzeri ses çıkardıklarında: karşılama
Kısa menzilli ses çıkardıklarında “çağrı” anlamına gelir.
Yüksek, gürleyen mırıldama “grubunu selamlama”dır.
Yüksek, tükürüklü ses ve ön ayaklarla yeri eşeleme “ürkütülmüş, saldırıya hazır” anlamını taşır.